به گزارش روابط عمومی شرکت سهامی آب منطقه ای یزد، محمدعلی فهیمی رئیس گروه مطالعات آبهای زیرزمینی با اشاره به شرایط اقلیمی استان یزد اظهار کرد: متوسط بارندگی سالانه در کشور ایران حدود ۲۵۰ میلیمتر است، در حالی که متوسط بارندگی در استان یزد حدود 95میلیمتر و در شهر یزد حدود ۵۰ میلیمتر در سال است؛ شرایطی که ضرورت مدیریت مصرف آب در یزد را بیش از هر استان یا شهر دیگری آشکار میکند.
وی با بیان اینکه استان یزد فاقد رودخانه دائمی است، افزود: تقریبا تمام آب مورد نیاز استان از سفرههای آب زیرزمینی تأمین میشود؛ سفرههایی که حاصل ذخیره بارشهای هزاران سال گذشته هستند و امروز به عنوان سرمایهای ارزشمند در اختیار نسل حاضر قرار دارند.
رئیس گروه مطالعات آبهای زیرزمینی شرکت سهامی آب منطقهای یزد ادامه داد: مطالعات انجامشده نشان میدهد قدمت قسمت عمده ای از این منابع به چند هزار سال میرسد، اما طی چند دهه اخیر برداشت از چاههای عمیق بسیار بیشتر از میزان تغذیه طبیعی آبخوانها بوده و همین موضوع باعث افت مستمر سطح آبهای زیرزمینی شده است.
فهیمی با اشاره به پیامدهای این روند گفت: در بسیاری از آبخوانهای استان سالانه بیش از نیم متر افت سطح آب ثبت میشود و از مجموع حدود ۳۰ آبخوان یزد، تاکنون در ۹ آبخوان پدیده فرونشست زمین رخ داده است.
وی تصریح کرد: فرونشست تنها به ساختمانها، جادهها و تأسیسات زیربنایی آسیب نمیزند، بلکه مهمتر از آن، ظرفیت طبیعی آبخوانها برای ذخیره آب را به صورت برگشتناپذیر از بین میبرد؛ به گونهای که حتی در صورت بارندگی مناسب نیز امکان ذخیره بارش ها و احیای کامل این مخازن وجود نخواهد داشت.
رئیس گروه مطالعات آبهای زیرزمینی شرکت سهامی آب منطقهای یزد افزود: افت تجمعی سطح آب در برخی آبخوانهای استان طی حدود سه دهه گذشته به ۲۸ متر رسیده و همین موضوع موجب تغییر جهت جریان طبیعی آبهای زیرزمینی شده است؛ به طوری که آبهای شور حاشیه کویر به سمت سفرههای آب شیرین حرکت کرده و کیفیت منابع آب زیرزمینی را با تهدید جدی مواجه کردهاند.
فهیمی کاهش برداشت از آبخوانها متناسب با میزان تغذیه طبیعی آنها را مهمترین راهکار جلوگیری از تشدید بحران دانست و گفت: مدیریت مصرف آب باید در همه بخشها، بهویژه کشاورزی که بیشترین سهم مصرف را دارد، با جدیت دنبال شود تا ضمن حفظ منابع آب زیرزمینی، امکان تداوم توسعه استان نیز فراهم باشد.
وی درباره بازگشت بخشی از آب آبیاری به سفرههای آب زیرزمینی نیز اظهار کرد: هرچند در روش آبیاری غرقابی بخشی از آب مصرفی به سفرهها بازمیگردد، اما مقدار قابل توجهی از آن بر اثر تبخیر از دست میرود؛ از این رو توسعه روشهای نوین آبیاری بهویژه آبیاری قطرهای، نقش مهمی در افزایش راندمان مصرف و کاهش هدررفت آب دارد.
رئیس گروه مطالعات آب های زیرزمینی شرکت آب منطقه ای یزد تاکید کرد: روش های نوین آبیاری در صورتی به نفع سفره است که به میزان آب صرفه جویی شده ناشی از اجرای این روش ها، از برداشت چاه ها کم شود نه اینکه آب صرفه جویی شده صرف توسعه کشت شود. در غیر اینصورت باتوجه به حذف آب برگشتی در روش های نوین آبیاری، وضعیت سفره ها وخیم تر خواهد شد.
فهیمی در پایان بر ضرورت مشارکت همه بخشها در حفاظت از منابع آب تأکید کرد و گفت: اجرای حفظ آبخوانهای استان نیازمند مدیریت مصرف، افزایش بهرهوری و همراهی همه بهرهبرداران است تا از گسترش فرونشست و کاهش کیفیت منابع آب زیرزمینی جلوگیری شود.
